import matplotlib.pyplot as plt
import matplotlib.patches as patches
Idea¶
Czy zastanawialiście się kiedyś dlaczego jedne zadania wykonujecie chętniej niż inne? Albo że jedni ludzie wolą pracować samodzielnie, podczas gdy inni preferują pracę w grupie? Że podczas gdy jedni uczą się powoli i systematycznie, inni robią to zrywami; momenty intensywnej pracy przeplatając okresami pozornej bezczynności?
Jako ludzie różnimy się między sobą. Nie tylko fizycznie, ale różna jest też nasza konstrukcja psychiczna. Mamy różne cele, różne pragnienia i dążenia, różne sposoby osiągania naszych celów. Jednego ciągnie do wojaczki, drugi pragnie zostać astronomem, a trzeci chce założyć własną firmę i zarabiać na tym duże pieniądze. Psychologowie od dawna zastanawiali się, czy i jak można ludzi pod tym kątem badać, by dowiedzieć się, co każdego z nas motywuje, co dla każdego z nas jest w życiu ważne.
Jeśli udałoby się to ustalić, z góry na przykład byłoby wiadomo, kogo w naszym zespole bardziej zmotywuje do pracy awans, kogo podwyżka, a kogo bardziej elastyczne godziny pracy. Kto będzie zasuwał w nadgodzinach nad ambitnym projektem, a dla kogo najważniejsze będzie wyjść o czasie do domu.
Można byłoby też ustalić, kto się najlepiej nadaje na szefa, kto lepiej i skuteczniej działa pod presją, a kto pod taką samą presją się rozsypuje. Komu trzeba wszystko bardzo dokładnie wyjaśnić, a komu wystarczy tylko wskazać ogólny kierunek. Kto dane zadanie wykona szybciej, a kto wolniej, ale za to dokładniej.
Gdyby tylko istniało narzędzie, które mogłoby nas badać i określać, jak i do czego się nadajemy, co nami kieruje i co nas motywuje…
Wartości¶
Każdy z nas ma pewne przekonania. Często są one nieświadome. Ale czy tego chcemy, czy nie, wpływają na nasze życie. Są bowiem powiązane z emocjami, które nami kierują, popychając nas w stronę jednych rzeczy, a odpychając od innych. Stanowią motywację naszego działania.
# Ustawienia wykresu
fig, ax = plt.subplots(figsize=(8, 2))
# Rysowanie prostokątów
rect_values = patches.Rectangle((0.1, 0.4), 0.2, 0.2, edgecolor='black', facecolor='lightblue')
rect_motivations = patches.Rectangle((0.4, 0.4), 0.2, 0.2, edgecolor='black', facecolor='lightgreen')
rect_actions = patches.Rectangle((0.7, 0.4), 0.2, 0.2, edgecolor='black', facecolor='lightcoral')
# Dodawanie prostokątów do wykresu
ax.add_patch(rect_values)
ax.add_patch(rect_motivations)
ax.add_patch(rect_actions)
# Dodanie tekstu do prostokątów
ax.text(0.2, 0.5, 'WARTOŚCI', horizontalalignment='center', verticalalignment='center', fontsize=12)
ax.text(0.5, 0.5, 'MOTYWACJE', horizontalalignment='center', verticalalignment='center', fontsize=12)
ax.text(0.8, 0.5, 'DZIAŁANIE', horizontalalignment='center', verticalalignment='center', fontsize=12)
# Rysowanie strzałek poza prostokątami
plt.arrow(0.3, 0.5, 0.05, 0, head_width=0.05, head_length=0.05, fc='black', ec='black') # Strzałka z WARTOŚCI do MOTYWACJE
plt.arrow(0.6, 0.5, 0.05, 0, head_width=0.05, head_length=0.05, fc='black', ec='black') # Strzałka z MOTYWACJE do DZIAŁANIE
# Ustawienie granic wykresu
ax.set_xlim(0, 1)
ax.set_ylim(0.3, 0.7)
# Ukryj osie
ax.axis('off')
# Wyświetl wykres
plt.show()
Ale tutaj uwaga! Przekonania, które mamy, nie są stałe. Nie są nam dane raz na zawsze. Zmieniają się w ciągu naszego życia. Co innego jest dla nas ważne, kiedy jesteśmy młodzi, a co innego, kiedy jesteśmy starzy. Co innego nas motywuje, kiedy żyjemy sami, a co innego, kiedy jesteśmy w związku. Ponadto w jednej chwili zmienić nas mogą gwałtowne wydarzenia w życiu, takie jak urodzenie dziecka, śmierć bliskiej osoby, czy wyjście cało z poważnego wypadku.
Dlatego warto sprawdzać i badać co jakiś czas jak się zmieniamy, jak zmieniają się nasze przekonania, a co za tym idzie nasze motywacje i życiowe cele.
Historia¶
SoV – Study of Values
Pierwsze naukowe próby określenia tego, co nami kieruje i jak to badać, podjęli w 1931 roku panowie Allport i Vernon. Podzielili oni ludzi na 6 typów:
• Typ teoretyczny, czyli indywidualista kierujący się w życiu poszukiwaniem prawdy.
• Typ ekonomiczny, czyli człowiek na wskroś praktyczny.
• Typ estetyczny, dla którego najistotniejsze jest piękno i harmonia.
• Typ społeczny, człowiek dla którego najważniejsza jest miłość i wzajemna pomoc.
• Typ polityczny, czyli taki, który uznaje przede wszystkim siłę i władzę.
• I typ religijny na koniec.
Spokojnie. Nie śmiejmy się tak od razu z tego, co ludzie myśleli 100 lat temu, kiedy psychologia dopiero raczkowała. Pomyślcie lepiej za jakich głupców będą nas uważać ludzie żyjący w XXII wieku.
RVS – Rokeach Value Survey
Musiało minąć przeszło 40 lat i jedna wojna światowa, zanim w 1973 roku pan Rokeach nie ustalił ostatecznie, że wszyscy ludzie na świecie wyznają w rzeczywistości takie same wartości. A różnią się między sobą tylko ich hierarchią. Podczas, kiedy dla jednych, coś jest szalenie ważne (np. religia, bezpieczeństwo czy osobiste osiągnięcia), dla innych, akurat co innego ma większe znaczenie. Ale wszyscy poruszamy się w obrębie tych samych wartości. Tylko przykładamy do nich różne wagi.
PVQ – Portraits Value Questionare
Kolejny krok milowy wykonał w 1987 roku pan Shalom Schwarz. Odkrył on, że wyznawane przez ludzi wartości tworzą pewną zamkniętą strukturę. Jeśli bowiem rozmieść je w odpowiedni sposób na obrzeżach koła, to te, które sąsiadują z sobą, są do siebie podobne, a te, które leżą naprzeciwko siebie, są swoimi przeciwieństwami. Najlepsze w tym wszystkim zaś jest to, że pierwsza wartość jest bardzo bliska ostatniej, i to bez względu na to, którą uznamy za pierwszą. Mamy więc do czynienia z piękną, matematyczną, zamkniętą całością. Pokazuje to obrazek poniżej.
Kwestionariusz PVQ
Pan Schwarz wiedząc, że ludzie tak naprawdę nie do końca potrafią nazwać i wymienić kierujące nimi wartości, ale za to świetnie potrafią się porównywać z innymi ludźmi, opracował specjalny zestaw pytań. Kilkadziesiąt pytań, z których każde to przedstawienie osoby, która dokonuje jakiegoś życiowego wyboru. Naszym zadaniem jest określić, jak bardzo utożsamiamy się, lub nie, z jej wyborem.
Pytania absolutnie nie są tendencyjne i są tak sformułowane, że wybory, których dokonuje osoba z którą się porównujemy, są sensowne, racjonalne i często w życiu spotykane. Najlepsze w tym wszystkim jest to, że idąc w stronę jednego wyboru, jednocześnie oddalamy się od innego. Dzięki temu jesteśmy w stanie na kole wartości Schwarza wyrysować nieco amebowaty kształt naszych osobistych preferencji. Ten kształt w przypadku każdego człowieka ma taką samą powierzchnię, bo uwypuklając się w stronę jednych wartości, jednocześnie oddalamy się od tych, leżących po przeciwnej stronie koła. Co więcej, owe wypukłości bardziej przypominają łagodne w kształtach, amebowate nibynóżki, niż ostre igły, gdyż wyznając jedne wartości, choć częściowo wyznajemy również i te z nimi sąsiadujące. Jest to też prosty sposób na zweryfikowanie szczerości badanej osoby.
Co ciekawe, badanie to wykazało, że uśredniony wynik dla całej ludzkiej populacji jest idealnym kołem. Oznacza to, że jako ludzie rzeczywiście dopełniamy się wzajemnie i widocznie potrzebujemy w populacji zarówno osobników władczych, jak i tych, wszystkim życzliwych. I tak, filozoficznie rzecz ujmując, na każdego Hitlera przypada jakiś święty Franciszek, co długoterminowo pozwala nam zachować dynamiczną równowagę społeczną i zapewnia jako gatunkowi największe szanse na przeżycie. Społeczności bowiem pogrążające się w hedonizmie, zbyt altruistyczne lub wierzące tylko w nagą siłę długo nie przetrwają.
Pan Schwartz przez wiele lat szlifował i poprawiał swój kwestionariusz z pytaniami. Zostały nim przebadane dziesiątki tysięcy osób na całym świecie. Od 2012 roku jest elementem tzw. Europejskiego Sondażu Społecznego. W Polsce od 20 lat zajmował się nim i doskonalił go pan Jan Ciechiuch, który w roku 2017 stworzył ostateczny polski kwestionariusz o nazwie PVQ-RR. I właśnie tenże kwestionariusz użyjemy podczas naszego badania.
Nasz cel¶
Nasz trzyosobowy zespół: Adrian, Andrzej i Rafał, zamierza stworzyć aplikację i przeprowadzić odpowiednie badanie ankietowe wśród kursantów kursu „Od zera do AI”.
Chcemy określić, co motywuje ludzi, którzy zapisali się na ten kurs. A konkretnie, jakie wartości leżą u podłoża ich motywacji. Mamy nadzieję, iż okaże się że kursanci „Od zera do AI” mają pewien wspólny zestaw dominujących wartości. Choć oczywiście może okazać się, że jesteśmy w błędzie i średnia z kursantów stworzy idealne koło.
Chcemy również ustalić, czy istnieje, a jeśli jest, to jak silna korelacja pomiędzy wyznawanymi wartościami, a zaangażowaniem w kurs, czyli tym, jak szybko i jak dokładnie kursanci go przerabiają. Jak daleko w nim zajdą? A z drugiej strony, chcemy też określić, co kieruje tymi, którzy tego kursu nie daj Boże nie ukończą, którzy w trakcie zniechęcają się i odpadają?
Pozwoli to, już na starcie, ocenić dla każdego kursanta, szanse ukończenia przez niego kursu „Od zera do AI”, oraz pomoże wypracować przez osoby tworzące kurs, właściwe, zindywidualizowane sposoby zachęty dla tych, którzy nie ze swojej winy, mają mniejsze szanse (bo ich indywidualny wzorzec wartości odbiega od średniej dla osób kończących kurs). Do tej pory bowiem system zachęt i podniet stosowanych wobec kursantów był jednolity. Teraz jest szansa, żeby to zmienić i uczynić system bardziej efektywnym.